IN-verbinding logo


Homepage

Weerbaarheid 

Mensen zijn verschillend. Hierdoor nemen zij verschillende rollen en (machts-)posities ten opzichte van elkaar in. Mensen die zichzelf een hogere positie toedichten zijn geneigd persoonlijke grenzen van een ander te overschrijden zonder rekening te houden met zaken als wederzijds respect of gelijkwaardigheid. Weerbaarheid hiertegen maakt dat een persoon zijn eigen belangen kan verdedigen, waardoor de eigen ontwikkelingskansen in de maatschappij volledig kunnen worden. 
‘Weerbaar zijn’ zegt dus iets over de mate waarin je weerstand kunt bieden aan ‘bedreigingen’ van buitenaf. Het betekent dat je vaardigheden hebt om je grenzen te verdedigen, want zonder deze vaardigheden van je weerloos en dus kwetsbaar. 
Veel mensen denken bij weerbaarheid aan vechtsport en het fysiek verdedigen tegen agressief gedrag. Maar de fysieke verdediging is slechts een heel klein onderdeel van het totale ‘weerbaar zijn’. Bovendien is fysiek handelen pas het laatste redmiddel als al het andere echt niet meer werkt. Met de juiste mentale en sociale vaardigheden zul je in het normale leven haast nooit fysiek handelen nodig hebben om je grenzen te verdedigen. Wel is bijvoorbeeld lichaamstaal en houding enorm belangrijk bij het controleren van moeilijke situaties en het uitstralen van zekerheid en gezag.
Dit is natuurlijk anders voor mensen die beroepsmatig met veel geweld te maken krijgen. Voor veel beroepsgroepen zoals beveiligers, bewakers en agenten is het omgaan met agressie dagelijks werk waarin fysiek handelen haast routine is. Maar eigenlijk komt agressie en grensoverschrijdend gedrag voor in alle beroepen waar met mensen gewerkt wordt. Denk bijvoorbeeld aan ontevreden ‘klanten’ in winkels, in het openbaar vervoer, in het onderwijs, in de zorg, aan het loket of aan de telefoon.
Opkomen voor jezelf is niet hetzelfde als agressief reageren of met geweld de ander de mond snoeren. Het is vaak juist de combinatie van sterke lichaamstaal in combinatie met de juiste mentale en sociale vaardigheden die maken dat een conflict geweldloos kan worden opgelost. 
 


Wat is weerbaarheid?
Weerbaarheid betekent dat je in alledaagse situaties je wensen kan aangeven en je grenzen kunt stellen, waarbij je respectvol omgaat met de grenzen van een ander. ‘Weerbaar zijn’ zegt dus iets over de mate waarin je weerstand kunt bieden aan ‘aanvallen’ van buitenaf. 

Indien je geen vaardigheden bezit om jouw grenzen te verdedigen ben je weerloos en dus kwetsbaar. Het verdedigen van dan je persoonlijke ruimte is dan ook een noodzakelijke mix van de juiste mentale, sociale, en emotionele vaardigheden. Veel mensen denken bij weerbaarheidtrainingen aan vechtsport en het fysiek verdedigen van je lichaam. Het fysieke onderdeel is in de trainingen echter juist enkel het middel om te komen tot de juiste mentale en sociale vaardigheden om fysiek handelen bij conflicten te voorkomen.
Als je weerbaar bent kun je op een passende manier opkomen voor jezelf. Je kunt dan met respect voor de ander je grenzen trekken. Op deze wijze werkt weerbaarheid preventief. Het voorkomt machtsmisbruik of geweldservaringen en het vergroot de kans tijdig agressief gedrag af te stoppen. Aan de basis van weerbaarheid staan een positief zelfbeeld, zelfwaardering en zelfrespect. Met behulp van deze bouwstenen kan gewerkt worden aan zelfbewustzijn en het vergroten van zelfvertrouwen. Vervolgstap is het komen tot de juiste vaardigheden om voor jezelf op te komen.
Weerbaar zijn voorkomt dat je over je heen laat lopen. Je weet wat je wilt en ook wat je niet wilt. Je herkent signalen bij jezelf (lichaamsbewustzijn) en bij de ander en je kunt hier bewust op reageren. Het betekent dat je bewust je grenzen aan kunt geven en je sterk maakt voor jezelf. Weerbaarheid zijn betekend dat je op jezelf kunt vertrouwen en dat je emotioneel, fysiek en mentaal sterk in je schoenen staat. Weerbaarheidtrainingen maken je daarom bewust van lichaamshouding en lichaamskracht en dat vergroot het zelfvertrouwen. 
Ja-, nee- en twijfelgevoelens spelen een grote rol bij het opkomen voor jezelf. Je bewust zijn van deze gevoelens is belangrijk om te kunnen merken of iemand jouw grenzen overschrijdt. Door te leren vertrouwen op ‘ja-’, ‘nee-’ en twijfelgevoelens kun je voorkomen slachtoffer te worden van grensoverschrijdend gedrag. Weerbaarheid heeft dus ook te maken met het kunnen inschatten van (bedreigende) situaties, het realistisch kunnen inschatten van de eigen beperkingen en mogelijkheden, het kunnen hanteren van emoties (woede en angst) en het kunnen bedenken en uitvoeren van efficiŽnte oplossingen, al dan niet met hulp van anderen.
Iemand die zich weerbaar gedraagt, bewaakt zijn of haar grenzen met zo veel mogelijk respect voor de grenzen van anderen. Weerbaar gedrag betekent dus dat je de weg kiest die het minst kwetsend is voor de ander. Weerbaar gedrag is assertief gedrag! Hierbij is het wel belangrijk te vermelden dat assertief gedrag vooral van toepassing is op situaties waar beide partijen gelijkwaardig zijn. Indien er, bijvoorbeeld door machtsverschil, sprake is van grensoverschrijding en geweld kan het zijn dat er geen sprake is van wederzijds respect. In die gevallen kan fysiek handelen noodzakelijk zijn.
 
Soorten weerbaarheid
Velen denken bij weerbaarheid aan fysieke kracht, maar het gaat in werkelijkheid veel meer om een mentale gesteldheid. Weerbaarheid is onder te verdelen in vier vakgebieden: motorische weerbaarheid, sociale weerbaarheid, emotionele weerbaarheid en mentale weerbaarheid.
 
Motorische weerbaarheid heeft te maken met beweging en het ontdekken, richten en ervaren van beschikbare energie en fysieke mogelijkheden. Lichaamsbewustzijn en fysieke oefeningen vergroten deze motorische weerbaarheid en het zelfvertrouwen om juist te kunnen handelen in bedreigende situaties. Dat is wat anders dan leren vechten! Het leren van fysiek bewustzijn is bedoeld om zelfbescherming te voelen en ervaren zodat de uiteindelijke fysieke confrontatie juist niet nodig is. Het voorkomen van fysiek contact is beter dan het gebruik er van.

Sociale weerbaarheid heeft te maken met de sociale vaardigheden die je als mens kunt inzetten. Vanuit een fysiek sterke basis en het juiste zelfvertrouwen ontstaat er meer ruimte voor inlevingsvermogen en de communicatie over en weer met de ander.


Emotionele weerbaarheid heeft te maken met je binnenwereld, je innerlijke wereld van emoties. Bewust zijn van je eigen emoties, deze kunnen herkennen en erkennen maakt dat er meer mogelijkheden ontstaan voor zelfreflectie. Nadenken over eigen handelen leidt tot zelfontwikkeling en zelfvertrouwen. Door verantwoording te nemen voor de eigen emoties ontstaat een sterke onafhankelijkheid en diepe innerlijke rust.

Mentale weerbaarheid en lichaamsbewustzijn spelen in alle drie de vlakken een centrale rol en heeft een verbindende werking. Het vergroten van lichaamsbewustzijn leidt tot emotioneel bewustzijn, zelfbewustzijn en inlevingsvermogen. Door toegenomen zelfbewustzijn ontstaat er meer inzicht en controle over lichaam en geest. Toename van mentale weerbaarheid maakt dat je beter wordt in het inzetten van je eigen kwaliteiten. Dit is gekoppeld aan zaken als wilskracht, doorzettingsvermogen en focus












.