IN-verbinding logo


Homepage

'Ja' horen in het 'nee' van een kind...

ideeŽn over verbindende communicatie!


Nee betekent altijd ja tegen iets anders. Dus nee is niet het einde maar het begin van een gesprek.
Inbal Kashtan

Het antwoord op de vraag ‘Wat wil ik dat de reden voor een kind is om te doen wat ik zeg?’, zou je zo kunnen samenvatten. Je wilt dat het kind uit vrije wil ja zegt op jouw verzoek. Wat doe je nu als een kind geen ja maar nee zegt?
Als een kind nee zegt, kun je verschillende dingen doen.
Een van die dingen is je erbij neerleggen en je voegen naar de wensen van het kind. Je vraag was per slot van rekening een verzoek en geen eis. Hier volgt een voorbeeld van een ‘ok, bij een nee’.

Stel, een verpleegster vraagt: ‘Peter, wil jij even naast je bed gaan zitten? Ik wil je bed verschonen.’ Peterlijk kijkt sip en zegt: ‘Nee, ik wil in bed blijven liggen.’ De verpleegster ziet dat de lakens er nog redelijk schoon uitzien en zegt: ‘zullen we het maar uistellen tot morgen?’ Peter geeft een klein knikje met zijn hoofd en sluit zijn ogen.
De verpleegster erkent en respecteert Peters behoefte aan rust. Het wordt een heel andere zaak alw we op iedere nee van een kind zouden reageren met: ‘Nee? Nou, dan niet.’ Of: ‘Ok, dan doe ik het zelf wel.’ Daarmee geef je een kind de gelegenheid een kleine tiran te worden.

Je begrijpt misschien inmiddels dat ik er geen voorstander van ben om een kind dat iets niet wil, te dwingen om het toch te doen. Dus ook niet via de omweg van een straf of een beloning. Maar hoe kun je dan wel reageren?

Opvoeden valt meestal nogal mee, totdat een kind nee zegt. Help! Wat nu?
Inbal Kashtan, trainer Nonviolent Communication en schrijfster, zegt daar het volgende over. Ze doet dat aan de hand van een voorbeeld (vrij vertaald).
Shelly en Frank hebben een dochter van drie, Grace. Grace weigert soms in het autostoeltje te gaan zitten. Dan pakken ze haar bij kop en kont en zetten haar erin. Dat doen ze om hun kind tegen gevaar te beschermen. Ze zouden natuurlijk ook kunnen wachten en pas met de auto weggaan als ze haar met woorden zover hebben gekregen dat ze er uit zichzelf in gaat zitten. Maar, zoals de meeste mensen, hebben ze vaak haast. Dus wachten is meestal geen optie. Wat kunnen ze hieraan doen?

Laten we ervan uitgaan dat Shelly en Frank (ouders) naar oplossingen zoeken waar zowel hun dochter als zij vrede mee hebben. De sleutel tot het vinden van een verbinding bij het horen van een nee is te onthouden dat nee altijd ja is tegen iets anders; dat betekent dat het dus niet het eind, maar het begin van het gesprek is. Als de ouders de tijd nemen om contact te maken, kan het wel eens sneller gaan dan wanneer ze vriendelijk vragen, vervolgens, dan gaan eisen en tenslotte dwingen. Zeker in de fase van het uitproberen van iets nieuws, zoals dit, is het aan te raden eerst maar eens op de manier te reageren zoals hieronder staat beschreven in een situatie waarin je alle tijd hebt en waarbij je niet vindt dat iets per se nu moet gebeuren. Wanneer je wat meer vaardigheid hebt gekregen in dit soort gesprekken, kun je ze ook inzetten in meer hectische omstandigheden.

Shelly: ‘Grace, het is tijd om naar opa te gaan.’
Grace: ‘Nee! Nee!’
Shelly: ‘Ben je zo lekker aan het spelen en wil je daar mee doorgaan?’ (in plaats van nee te horen, luistert Shelly naar waar Grace ja tegen zegt door te raden.)
Grace: ‘Ja! Ik wil mijn tuintje mooi maken.’
Shelly: ‘Je bent lekker bezig in je tuintje, he?’
Grace: ‘Ja.’
Shelly: ‘Ik vind het heerlijk om te zien hoe jij je tuintje mooi aan het maken bent…Weet je, Grace, ik heb met opa afgesproken dat we nu zouden komen. Ik maak me ween beetje zorgen, want ik wil me graag aan de afspraak houden.’ (in plaats van op het nee van haar dochter te reageren met haar eigen nee, geeft ze uiting aan haar eigen gevoel en behoefte.) ‘Als we op de afgesproken tijd bij opa willen zijn, moeten we nu gaan. Dus wil je alsjeblieft nu in de auto gaan zitten?’ (Shelly eindigt met een verzoek, zodat Grace weet wat ze kan doen om aan Shelly’s behoeften tegemoet te komen.)

Grace: ‘NEE! Ik wil mijn tuintje mooi maken.’
Shelly: ‘Ik weet niet wat ik nu moet doen. Ik vind het fijn als jij doet wat je graag wilt, en ik wil ook doen wat ik heb afgesproken.’ (Ze laat zien dat ze de beheoften van allebei belangrijk vindt.) Wil je over vijf minuten in de auto gaan zitten, zodat we zo gauw mogelijk bij opa kunnen zijn?’(Dit is weer een verzoek.)
Grace voldoet aan het verzoek. (tot zover de vrije vertaling)

Misschien gaat het niet zo makkelijk en blijft Grace nee zeggen. Misschien is haar behoefte aan autonomie zo sterk, dat ze wel wil werken als ze zelf mag meedenken over manieren waarop mama en zij het allebei naar hun zin kunnen hebben. Je zult ervan versteld staan hoe creatief kinderen van twee en drie al kunnen zijn in het bedenken van oplossingen. Wie weet komt ze op het idee om een paar bloementjes uit haar tuintje mee te nemen voor opa. Of neemt ze haar schepje en harkje mee, zodat ze bij opa kan tuinieren.
Shelly kan zelf ook op creatieve ideeŽn komen. Ze zou bijvoorbeeld opa kunnen bellen en overleggen hoe het voor hem is als zij vanmiddag komen in plats van vanochtend.
Als voor Shelly de grens bereikt is en ze besluit nu echt weg te gaan, kan ze toch in verbinding blijven met Grace door te verwoorden wat ze vermoedt dat er in Grace omgaat. Terwijl ze haar rustig oppakt, zegt ze: ‘Je vindt het echt heel vervelend, he, dat je niet door kunt spelen in je tuintje. Ik wou ook dat het kon. Ik wil nu echt naar opa, dus ik neem je nu mee in de auto.’ Geen gemopper, geen troostende woorden als: ‘Als we terug zijn kun je weer verder spelen. Bij opa is vast wel iets anders waar je mee wilt spelen.’ Dit is allemaal waar, maar Grace heeft daar nu geen boodschap aan. Wat zij nodig heeft is erkenning voor haar teleurstelling en verdriet en/of boosheid.


Sommige kinderen blijven hardnekkig nee zeggen omdat ze, te vaak naar hun zin, moeten doen wat anderen zeggen. Hun behoefte aan autonomie wordt sterker en sterker en schreeuwt om vervulling. Als ze regelmatig meemaken dat volwassenen rekening houden met wat zij willen, hun wensen serieus nemen, zullen ze minder op hun strepen blijven staan. Ze krijgen vertrouwen in de bedoelingen van de volwassenen. Ze ontdekken dat er naar hen geluisterd wordt als ze nee zeggen. Ze hoeven niet meer te vechten om aandacht en respect, want dat is er al. Dan komt er ruimte voor een andere behoefte, bijdragen aan het plezier van anderen.

De praktijk
Hieronder staan een aantal nee-zinnen van kinderen. Waar zou dit kind ja tegen zeggen?
Nee, ik wil haar niet helpen met haar sommen.
Nee, ik heb geen zin om af te wassen/ mijn kamer op te ruimen.
Nee, ik ga niet naar bed.
Nee, zij mag niet met mijn pop spelen.
Nee, ik eet mijn boterham niet op.








Observatie van scheidende en verbindende communicatie!

Voorbeeld van scheidende communicatie:
Situatie :
………………………….


Ik reageerde als jakhals: nl: …………………………..



Wat was mijn behoefte: …………………………………..



Wat was de uitwerking? ………………………………….



Voorbeeld van verbindende communicatie:
Situatie:
………………………….


Ik reageerde als giraffe: nl: …………………………..



Wat was mijn behoefte: …………………………………..



Wat was de uitwerking? ………………………………….






Vragen/ opmerkingen:


.